مسجد گوهرشاد




تاریخچۀ مسجد گوهرشاد



اینجا مسجد گوهرشادست

مسجد جامع گوهرشاد اثر تاریخی به جای مانده از دوره تیموری و از مساجد معروف ایران است این مسجد هم اکنون جزئی از حرم رضوی محسوب میشود قدمت تاریخی، سبک معماری و زیبایی‌های هنری، مسجد گوهرشاد را یکی از جاذبه‌های مذهبی تاریخی و فرهنگی مورد توجه و بازدید باستان شناسان، جهانگردان و دیگر علاقه‌مندان کرده است. قیام مردم علیه سیاست‌های فرهنگی رضاخان در این مسجد و وقایع بعد از آن را نیز می‌توان از دلایل شهرت این مسجد دانست  احداث این مسجد در سال ۸۱۸ ق برابر ۷۹۴ ش با همت گوهرشاد خانم، دختر امیر غیاث الدین ترخان همسر شاهرخ بن تیمور گورکانی و در دوران استانداری پسرش بایسنقر میرزا در ضلع جنوبی حرم رضوی آغاز شد و در سال ۸۲۱ ق/۷۹۷ش به اتمام رسید


هرچند اعتمادالسلطنه سال  ۸۲۰ق را ذکر کرده اما در شرح کتیبه‌ها، تاریخ ۸۲۱ ق را آورده است شاید تاریخ اتمام بنا را ۸۲۰ و خاتمه تزئنیات مسجد را ۸۲۱ ق دانسته است



بانو گوهرشاد (۷۸۰-۸۶۱ ق) یکی از زنان نامدار عصر تیموری و مورد احترام امیر گورکانی بوده و در امور مملکتی مورد مشورت قرار میگرفته است وی در هرات به قتل رسید و در مدرسه گوهرشاد هرات در کنار مزار شوهرش شاهرخ میرزا و فرزندش بایسنقر میرزا مدفون گردید مسجد گوهرشاد؛ مدرسه و خانقاه هرات نیز از آثار اوست نام او در دو محل از بنای مسجد، یکی در بالای درِ ورودی ایوان دارالسیاده و دیگری در کتیبه ایوان مقصوره با خط زیبای شاهزاده بایسنقر میرزا با کاشی معرق به عنوان بانی مسجد نگاشته شده و به یادگار مانده است


این مسجد، بزرگترین مسجد از نظر وسعت در مجموعه بناهای آستان قدس رضوی است که صحن آن با ۲۸۵۰ مترمربع مساحت از نظر قدمت، کهن‌ترین صحن بوده و در جنوب حرم امام رضا (ع) احداث شده است ساخت بنای مسجد جامع گوهرشاد توسط معمار معروف عصر تیموریان، قوام الدین بن زین الدین شیرازی و با استفاده از آجر و گچ و به شیوه معماری اسلامی در شرق صورت گرفت


مسجد گوهرشاد، چهار ایوان با سردرهای بلندی دارد که که بصورت قرینه در وسط چهار ضلع مجموعه مسجد قرار گرفته و بزرگترین آن، در ضلع جنوبی (قبله) صحن قرار گرفته و به نام ایوان مقصوره معروف است این ایوان، دارای ۳۵ متر طول با عرض‌های مختلف ۱۳ تا ۱۵ متر و ارتفاع سردر ایوان ۲۷ متر و تا گنبد ۴۰ متر و قطر پایه‌ها در دو طرف ۶ متر و ارتفاع مناره‌ها ۴۱ متر و ارتفاع تا عرقچین ۲۹ متر و محیط گنبد از بیرون ۸۵/۶۱ متر میباشد در انتهای این ایوان، محراب زیبایی قرار دارد که از بخش‌ های مهم مجموعه گوهرشاد به شمار میرود حاشیه اطراف محراب با کتیبه مرمت شده با کاشی‌ های معرق مرقم به آیت الکرسی تا «إِلَی النُّورِ‌ ۖ» مزین است



پایه‌های داخلی ایوان با سنگ‌های مرمر سفید زینت یافته است و در منتهی الیه سمت راست محراب منبر صاحب الزمان (صاحب شاه) قرار دارد که منبری مرتفع و قدیمی است و در سال ۱۲۴۳ق (عصر فتحعلی شاه قاجار) توسط استاد محمد خراسانی و به شیوه منبت کاری از چوب گلابی و گردو و بدون میخ فلزی ساخته شده و در سال ۱۳۲۰ش مرمت گردیده است



این منبر شبیه منبرهای موجود در مسجد بیت المقدس و مسجد خلیل الرحمان در رواق حضرت ابراهیم (ع) در اردن ساخته شده است اکنون در حفاظی با میله‌ های آهنی که قسمت‌ های پایین آن با شیشه‌ های قطور مزین شده نگهداری میشود مسجد جامع گوهرشاد مشهد از محل موقوفات، دارای درآمد است که صرف تعمیرات و هزینه‌های جاری مسجد میگردد. علاوه بر موقوفات خاص که توسط گوهرشادبیگم و در هنگام تأسیس (به سال ۸۳۹ ق) مسجد وقف گردیده، چندین فقره املاک مزروعی و باغات و اراضی و مستغلات شهری نیز بعدا توسط افراد نیکوکار وقف شده است که عبارت‌اند از: که شامل چندین پارچه روستا، زمین، باغ مثمر و مشجر، قنات، دکان، منزل و... در روستاها و شهرهای مختلف است. این موقوفات شامل روشنایی، ترمیم و مرمت مسجد تلاوت قرآن، روضه خوانی، فرش و... برای مجموعه مسجد بوده است



برای بازگشت به صفحه اصلیکلیک کنید





شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic